راهبری و مدیریت توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات در کشور در تمامی بخش ها از جمله در زمینه نظام اطلاعات علمی و فناوری کشور در حال توسعه است و این مساله مستلزم شناخت دقیق نیازها و تعیین روابط میان ذینفعان مختلف در این رابطه است. تعهد و مشارکت تمامی ذی نفعان در فرایند طراحی و پیاده سازی توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات، موفقیت اهداف توسعه را تضمین می کند. از سوی دیگر توسعه خدمات دستگاه های اجرایی در قالب دولت الکترونیکی و افزایش تقاضای جامعه در بهره گیری از این خدمات مشهود است و دولت دستگاه های اجرایی را ملزم به اجرای تمهیدات لازم برای کاهش حداقل 50 درصد از مراجعان حضوری به دستگاه های اجرایی و دستیابی به حداقل 30 درصد معاملات کالا و خدمات به صورت الکترونیکی نموده است (ریاست جمهوری، 1394). پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) نیز به عنوان یکی از بزرگترین متولیان داده های علمی کشور و ارایه دهنده خدمات ارزش افزوده بر داده های موجود نقش کلیدی در توسعه خدمات علمی کشور بر پایه فناوری دارد. در این مقاله سعی داریم با توجه به توسعه فناوری ها و زیرساخت های فناوری اطلاعات در کشور، نقشه جامع ارایه خدمات پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران در دولت الکترونیکی را در زمینه نظام اطلاعات علمی و فناوری کشور ترسیم نماییم. در این مقاله پس از بررسی زنجیره ارزش نظام اطلاعات علمی و فناوری کشور، کارکرد حوزه فناوری اطلاعات را با توجه به ذینفعان زنجیره مشخص نموده و الزامات لازم را در راستای توسعه خدمات ارایه خواهیم داد. نتایج حاصل از مقاله حاضر تلاش دارد ضمن بررسی ادبیات موضوع، خدمات قابل ارایه پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران در دولت الکترونیکی و همچنین فعالیت های مطرح برای تبیین جایگاه پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران را در توسعه دولت الکترونیکی در زمینه نظام اطلاعات علمی و فناوری بررسی نماید.

هدف پژوهش حاضر بررسی عوامل موثر بر پذیرش فناوری اطلاعات توسط دانشجویان دانشگاه ارومیه بود. بدین منظور مدل پذیرش فناوری گسترش یافته و متغیرهای اضطراب و خودکارآمدی رایانه، حمایت سازمانی و ارزش های فرهنگی (ابهام گریزی و فاصله قدرت) وارد آن شدند. 295 نفر از دانشجویان دوره کارشناسی این دانشگاه به عنوان نمونه انتخاب شده و به پرسش نامه های پژوهش پاسخ دادند. نتایج تحقیق نشان داد که سازه های مدل پذیرش فناوری قادر به پیش بینی تصمیم به استفاده از رایانه هستند و 18 درصد از تغییرات تصمیم به استفاده را پیش بینی می کنند. خودکارآمدی رایانه اثر مثبت و اضطراب رایانه اثر منفی بر سهولت استفاده ادراک شده داشت. ابهام گریزی و فاصله قدرت دارای اثر مثبت بر اضطراب رایانه و ابهام گریزی دارای اثر منفی بر خودکارآمدی رایانه بود. اثر حمایت سازمانی بر اضطراب رایانه منفی و بر خودکارآمدی رایانه مثبت ارزیابی شد. پژوهش حاضر نشان داد که عوامل فردی، سازمانی و فرهنگی بر پذیرش فناوری تاثیر دارند و لازم است برنامه ریزان، تاثیر این عوامل را در سیاست های خود در نظر بگیرند.

اطلاعات موجود در اختراعات و مقالات منبع مناسبی از دانش مدون می باشند که نظارت بر روند تکامل این اختراعات «دیده بانی فناوری» نامیده می شود. هدف دیده بانی فناوری جمع آوری فرآیند و یکپارچه سازی اطلاعات فنی ای است که برای بازیگران عرصه اقتصادی مفید می باشد. دیده بانی فناوری هوشیاری و آگاهی را در تمامی سطوح علم و فناوری جهانی از طریق فنونی کارآمد حفظ می کند. فنونی قدرتمند مبتنی بر فناوری اطلاعات مانند متن کاوی، داده کاوی، فن کاوی و متن - داده کاوی که هم اکنون برای شناسایی و استخراج داده های مرتبط از متون علم و فناوری وجود دارند که خصوصا در استنباط عقلایی از داده های غیرمتجانس و از هم گسیخته مفید می باشند. طی فرآیند دیده بانی فناوری، شاخص های مهم دیده بانی شناسایی شده، اطلاعات لازم برای ردیابی آنها مشخص می شود و پس از تحلیل و پردازش این اطلاعات با ابزار فناوری اطلاعات نتایج به صورت گزارش توزیع و نشر می شوند و در فرآیند تصمیم گیری که مقصد غایی این فرآیند است استفاده می شوند. این مطالعه به شناخت هر چه بهتر و بیشتر ابعاد دیده بانی فناوری در حوزه های مرتبط کمک نموده است. هدف از ارائه این مقاله معرفی مهمترین ابزارها، روش ها، فرآیند و حوزه های مرتبط با دیده بانی فناوری می باشد. در ارائه نتایج مباحث در این مقاله سعی شده است حوزه های مستعد برای پژوهش های آینده معرفی شوند.

فناوری اطلاعات از یک سو به عنوان «فناوری آزادی» توانایی های مردم برای دستیابی به داده ها و برقرار کردن ارتباط را گسترش می دهد و از سوی دیگر این امکان را برای دولت ها فراهم می آورد تا صافی هایی در مسیر پایگاه های اینترنتی قرار دهند و تحت پوشش مقابله با مطالب غیر اخلاقی مسیر تعداد قابل ملاحظه ای از پایگاه ها را به منظور مقابله با حرکت ها و دیدگاه های سیاسی و مهار آنها مسدود کنند. «متن اجتماعی» ماتریس خاصی از روابط اجتماعی از جمله روابط سیاسی است. جامعه ای که روابط موجود در آن خصوصیات احترام به مردم سالاری و حقوق بشر داشته باشند «متن اجتماعی» متفاوتی در قیاس با جامعه ای دارد که خصوصیات استبدادی و فاشیستی بر روابط آن حاکم است. در حالت اخیر از فناوری اطلاعات برای مهارت روابط اجتماعی و مردم استفاده می شود و در حالت اول مشروعیت حکومت بر رضایت مردم استوار خواهد بود. برای درک بهتر آنچه گفته شد در مقاله حاضر مفهوم حاکمیت، فناوری اطلاعات و آثار اجتماعی آن، رابطه فناوری اطلاعات و حاکمیت، تاثیر جهانی سازی بر این رابطه مورد بررسی قرار می گیرد.